In 1674 verschenen in Londen pamfletten met titels als “The Women’s Petition Against Coffee”. Koffie, zo stond erin, maakte mannen lui, impotent en volstrekt ongeschikt voor hun maatschappelijke plichten. Coffeeshops, de Engelse variant met thee en koeken, werden gezien als broeinesten van opruiing. Koning Karel II probeerde ze te verbieden. Het lukte niet. Nu begint bijna iedereen er de dag mee zonder er een seconde bij na te denken.
Wat gisteren gevaarlijk was
Thee doorliep een vergelijkbare reis. In de achttiende eeuw waarschuwden artsen dat het het zenuwstelsel aantastte en vrouwen hysterisch maakte. De Zweedse botanicus Carl Linnaeus deed er onderzoek naar en kon weinig kwaads ontdekken. Langzaam verschoof het beeld van bedreiging naar beschaving.
Dit soort omkeringen zijn geen uitzonderingen, maar eerder de regel. De geschiedenis van wat we gevaarlijk of onschuldig noemen, is er een van voortdurende herziening, aangedreven door wetenschap, politiek, economie en soms gewoon mode.
Wat bepaalt of iets verboden wordt?
Alcohol en tabak zijn legaal, terwijl beide jaarlijks honderdduizenden doden veroorzaken wereldwijd. Paddo’s staan op de lijst van verboden middelen, terwijl de schadelijkheid ervan bij verantwoord gebruik aanzienlijk lager ligt dan die van een fles wijn.
Verbod wordt bepaald door een mix van historische context, lobbywerk, morele paniek en politieke haalbaarheid. Cocaïne was tot in de vroege twintigste eeuw gewoon verkrijgbaar in drankjes en medicijnen. Heroïne werd in 1898 door Bayer op de markt gebracht als hoestmiddel voor kinderen. Het klinkt ongelooflijk, maar het is gewoon te na te lezen in de archieven.
Middelen die herclassificatie verdienen
Psilocybine, de werkzame stof in paddo’s, wordt momenteel serieus onderzocht als behandeling voor depressie, PTSS en hardnekkige verslavingen. Johns Hopkins University en Imperial College London publiceerden de afgelopen jaren opmerkelijke resultaten. De Amerikaanse FDA kende het de status van “breakthrough therapy” toe. Het is realistisch te verwachten dat psilocybine over niet al te lange tijd in gecontroleerde medische context gewoon wordt voorgeschreven.
MDMA volgt hetzelfde pad. Jarenlang vooral bekend als partydrug, nu in de laatste fase van klinische trials als behandeling voor posttraumatisch stresssyndroom. Klinieken als THE YOUTURN volgen deze ontwikkelingen op de voet, omdat nieuwe inzichten direct van invloed zijn op hoe hersteltrajecten worden vormgegeven.
En wiet, komt dat weer op de zwarte lijst?
Cannabis is het schoolvoorbeeld van een middel in permanente herwaardering. Van crimineel naar gedoogd naar medicinaal naar legaal recreatief, afhankelijk van welk land je bekijkt. Canada legaliseerde het volledig in 2018. Een groot deel van de Amerikaanse staten volgde.
Maar het verhaal is niet eenduidig. THC-concentraties in moderne wietvarianten liggen drie tot vijf keer hoger dan in de jaren tachtig. Bij jongeren onder de 25 is intensief gebruik gelinkt aan een verhoogd risico op psychose en langdurige cognitieve effecten. THE YOUTURN ziet nog steeds mensen waarbij cannabis de hoofdrol speelt in een vastgelopen leven. Een terugkeer naar strengere regulering is daarmee niet ondenkbaar.
Afstand als onderdeel van herstel
Wie midden in een verslaving zit, heeft weinig aan de maatschappelijke discussie over lijsten en labels. Wat helpt is structuur, begeleiding en vaak letterlijke afstand van de eigen omgeving. Sommigen kiezen voor afkicken buitenland, weg van de context die het gebruik jarenlang in stand hield.
THE YOUTURN werkt in dat kader samen met internationale partners, waaronder een afkickkliniek zuid-afrika, voor wie baat heeft bij een fundamentele breuk met de dagelijkse routine als startpunt van herstel.
Wat vandaag gevaarlijk heet, is morgen misschien medicijn. En andersom.
