Matras schoonmaken: vlekken, geurtjes en huisstofmijt te lijf

Een matras schoonmaken doe je met de methode die bij de vlek past: baking soda tegen geurtjes, een enzymreiniger tegen urine, een verdunde azijnoplossing tegen doffe zweetranden. Grijp je mis, dan kost dat je geen extra tijd, maar wel een kringrand die er nooit meer uit gaat.

Even in perspectief: je ligt er zo’n 2.500 uur per jaar op en per nacht verdwijnt er ongeveer een halve liter vocht in. En toch pakt bijna niemand het matras zelf ooit aan. Ik zet hieronder de zes methodes naast elkaar, met inwerktijden, droogtijden en vooral de gevallen waarin je ze juist niet moet gebruiken.

Matras schoonmaken: welke methode past bij welke vlek?

Begin altijd met stofzuigen, wat je daarna ook van plan bent. Pak het mondstuk voor gestoffeerde meubels en ga in twee richtingen over het hele oppervlak, ook langs de zijranden en in die diepe biezen waar het grijze stof zich verzamelt. Reken op 5 tot 8 minuten voor een tweepersoonsmatras.

De droogtijd is precies waar het meestal misgaat. Een matras dat nog klam is als je erop kruipt, ruikt binnen een week muf en kan aan de onderkant zelfs gaan schimmelen. Zet hem dus rechtop tegen een muur, gooi een raam open of zet er een ventilator naast, en voel met je vlakke hand diep in de tijk of het echt droog is.

Matras schoonmaken met baking soda of met soda: wat is het verschil?

Groot verschil, en je wilt ze niet door elkaar halen. Bij het matras schoonmaken met baking soda gebruik je zuiveringszout: een mild wit poeder dat geur opneemt. Ga je een matras schoonmaken met soda, dan pak je natriumcarbonaat, en dat is een heel ander beestje: sterk, ontvettend en licht bijtend.

Baking soda gebruik je kurkdroog. Strooi 150 tot 250 gram gelijkmatig uit, zeef het door een oude vergiet zodat je een dun sluiertje krijgt en laat het 4 tot 8 uur liggen. Een hele nacht mag ook. Zuig het daarna grondig af, 3 tot 5 minuten per zijde, tot je in de naden geen wit meer ziet.

Soda gebruik je nat en zuinig. Los 1 eetlepel op in 1 liter lauw water, doop er een witte doek in, wring hem bijna droog en dep de vlek van buiten naar binnen. Handschoenen aan, want soda vreet aan je huid. Heb je wollen beddengoed of een matras met een wollen toplaag? Dan blijf je er ver vandaan. Wol wordt er stug en dof van, en dan kun je beter lauw water met een neutrale zeep pakken.

Matras schoonmaken met azijn: wanneer werkt dat wel?

Het matras schoonmaken met azijn helpt tegen gele zweetranden en lichte geurtjes, en helemaal niets tegen ingedroogde eiwitvlekken. Azijnzuur breekt de zoutkristallen uit zweet af, waardoor die rand lichter wordt en de zure lucht verdwijnt.

Meng 1 deel schoonmaakazijn met 3 delen lauw water in een plantenspuit. Nevel de plek licht, net tot hij donker kleurt, maar zorg dat het vocht niet doorzakt. Vijftien minuten laten intrekken, dan nadeppen met een schone witte doek. Liever twee keer licht dan een keer kletsnat, dat scheelt uren drogen.

Twee dingen doe je nooit. Azijn mengen met chloor of een chloorhoudende reiniger, want daar komt chloorgas bij vrij. En azijn gebruiken op een matras met een leren of latex afwerking. Ruik je de azijn nog als alles droog is? Strooi er baking soda overheen, zuig die na vier uur weg en de lucht is verdwenen.

Matras schoonmaken bij urine: vlek en geur in een keer weg

Kind uit bed, hond op bed, glas water dat geen water bleek: het gebeurt. Voor het matras schoonmaken urine geldt een ijzeren regel: nooit warm water. Warmte laat de eiwitten in urine stollen en dan zit die gele rand er voorgoed in. Snel zijn telt hier zwaarder dan het middel dat je pakt.

1. Dep zoveel mogelijk op met een droge handdoek. Recht naar beneden duwen, niet wrijven.
2. Nevel koud water op de plek en dep opnieuw, tot de handdoek nauwelijks meer verkleurt.
3. Breng een enzymreiniger aan en laat die 10 tot 15 minuten inwerken. Die enzymen breken urinezuur af, waar water en zeep niks tegen beginnen.
4. Dep na met een vochtige doek, strooi er 100 gram baking soda overheen en laat dat 8 uur staan.
5. Zuig het poeder af en laat het matras rechtop nog 6 uur uitdampen.

Is de vlek oud en al vergeeld? Reken dan op twee rondes en op een lichte schaduw die blijft zitten. Die is cosmetisch en geurloos, en onder een goede matrasbeschermer zie je er niets meer van.

Matras schoonmaken met stoomreiniger: goed idee of niet?

Het matras schoonmaken met stoomreiniger pakt huisstofmijt aan, maar alleen als je het droog genoeg houdt. Stoom van boven de 100 graden rekent af met mijten en hun eitjes in de bovenste laag. Het addertje zit in het vocht dat je achterlaat.

Houd je aan deze vier regels:

• Werk in banen van 20 centimeter en blijf bewegen, hooguit 2 seconden op dezelfde plek.
• Houd het mondstuk 3 tot 5 centimeter boven de tijk, niet erop gedrukt.
• Doe het niet op traagschuim, latex of een schuimtopper: die zuigen vocht op en gaan muf ruiken.
• Laat het matras daarna 8 tot 12 uur rechtop drogen, met een raam open of een ventilator ernaast.

Geen stoomreiniger in huis? Geen probleem. Een hoes op 60 graden wassen doet tegen huisstofmijt vrijwel hetzelfde, met veel minder gedoe. Diezelfde gedachte, stof wegnemen in plaats van rondblazen, werkt in je hele huis: je woning vlekkeloos en stofvrij houden begint nu eenmaal bij textiel. Gordijnen, kussens, matras.

Kies dit als: de aanpak die bij jouw situatie hoort

Nog steeds aan het twijfelen? Hier is de korte route.

• Kies baking soda als het matras er prima uitziet maar muf ruikt.
• Kies een soda-oplossing bij een vettige, ingelopen vlek, mits er geen wol in zit.
• Kies azijn bij gele zweetranden rond de plek van je schouders en heupen.
• Kies een enzymreiniger bij urine, bloed of braaksel, ook als de vlek al dagen oud is.
• Kies stoom als je vooral huisstofmijt te lijf wilt en je matras een veerkern heeft.
• Kies een nieuw matras als de kern is doorgezakt: schoonmaken vult een kuil van 3 centimeter niet op.

Hoe houd je je matras daarna schoon?

Met een vast ritme en een goede beschermer blijft het matras schoonmaken een klusje van twee keer per jaar, in plaats van een paniekactie op zondagochtend.

• Elke ochtend: sla je dekbed 20 tot 30 minuten open zodat het nachtvocht verdampt.
• Elke 2 weken: hoeslaken en molton op 60 graden wassen.
• Elke 3 maanden: matras stofzuigen en draaien of keren.
• Elk half jaar: een ronde baking soda en de matrasbeschermer in de was.
• Het hele jaar door: luchtvochtigheid in de kamer tussen 40 en 55 procent.

Een kamer die koel en droog blijft houdt je matras fris en levert je meteen een betere nachtrust op. Scheelt weer een keer wakker liggen. Wil je verder met je slaapkamer, dan staat de rest van die rubriek klaar.

Pak vanmiddag de stofzuiger en een pak baking soda, meer heb je voor die eerste ronde niet nodig. Vanavond ruik je het verschil al als je onder je dekbed kruipt. Gewoon doen!