Sneller lezen en meer onthouden: technieken die echt werken

Sneller lezen begint niet bij je ogen, maar bij je gewoontes: minder terugspringen in de zin, minder herlezen en scherper kiezen wat je woord voor woord doorneemt. De meeste volwassenen halen 200 tot 250 woorden per minuut. Met vier weken oefenen komt daar 50 tot 100 woorden per minuut bij, zonder dat je begrip instort.

En die grote beloftes op internet? Vergeet ze. Duizenden woorden per minuut halen en toch alles begrijpen is geen vaardigheid, dat is skimmen met een dure naam. Wat wel werkt klinkt saai: je tempo meten, je terugsprongen afleren, je ogen in blokjes laten springen en per tekst kiezen welk tempo past. Ik hield mijn eigen tempo een winter lang bij op een A4’tje naast de bank en zag het van 210 naar 290 woorden per minuut kruipen. Hieronder staat precies hoe.

Hoe snel lezen mensen gemiddeld?

Een geoefende volwassene leest 200 tot 250 woorden per minuut in een gewone roman, met alles erop en eraan. Sla je een studieboek open met vakjargon dat nieuw voor je is, dan zakt datzelfde tempo naar 100 tot 150 woorden per minuut. Helemaal normaal, dus schrik daar niet van.

Meet jezelf voordat je iets verandert. Tel de woorden op drie volle regels en deel door drie: dat is je gemiddelde per regel. Zet dan een timer op vijf minuten, lees rustig door, tel de regels en vermenigvuldig. Delen door vijf en klaar. Doe die meting wel steeds op hetzelfde soort tekst, anders vergelijk je appels met peren.

Hoe sneller lezen? Vier technieken die werken

Vraag hoe sneller lezen moet en je krijgt tien tips over je heen. Er zijn er vier die verschil maken, en ze pakken alle vier hetzelfde probleem aan: je ogen staan te lang stil en springen veel te vaak terug.

1. Gebruik een geleider. Schuif je wijsvinger of een pen onder de regel mee, net iets sneller dan je eigenlijk wilt. Je ogen volgen die beweging vanzelf, echt waar. Alleen dit levert bij de meeste mensen al 10 tot 20 procent op in de eerste week.
2. Stop met terugspringen. Een gemiddelde lezer springt bij 10 tot 15 procent van de woorden terug naar iets wat hij net had. Leg een kaartje boven de regel waar je zit, zodat terugkijken simpelweg niet meer kan. Snap je een zin niet? Doe hem dan bewust een keer helemaal over, in plaats van drie keer half.
3. Lees in blokjes. Je oog staat per stop ongeveer een kwart seconde stil. Train jezelf om per stop twee tot drie woorden mee te pakken in plaats van eentje. Denk in een smalle kolom twee stippen, een op een derde en een op twee derde van de regel, en spring alleen tussen die twee.
4. Verken eerst, lees daarna. Neem 60 seconden voor de kopjes, de dikgedrukte woorden, de eerste zin van elke alinea en de conclusie. Je hoofd heeft dan een kapstok, en met een kapstok gaat de rest merkbaar vlotter.

Die vierde stap wordt nog sterker als je meteen opschrijft wat je zoekt. Twee vragen in de kantlijn voor je begint, achteraf drie regels antwoord: dat is de kern van de Cornell-methode voor je notities, en zo verandert vluchtig lezen ineens in actief lezen. Scheelt je later een hoop herhaalwerk.

Moet je het meelezen in je hoofd uitzetten?

Nee. En het lukt je ook niet helemaal, hoe hard je ook je best doet. Dat stemmetje in je hoofd, subvocalisatie heet dat, zit vastgeplakt aan de manier waarop je taal verwerkt. Duw je het volledig weg bij een pittige tekst, dan glijdt je begrip gewoon mee naar beneden.

Temperen bij makkelijke tekst kan wel:

• Houd je lippen en tong stil. Meebewegen kost je zo tientallen woorden per minuut.
• Neurie zachtjes een saai deuntje tijdens een simpele alinea. Je stemmetje krijgt geen ruimte en toch komen de zinnen binnen. Grappig om te merken.
• Maak je blokjes groter. Bij drie woorden per stop loopt dat stemmetje vanzelf achter en verdwijnt het deels.

Bij een contract, een formule of een tekst in een vreemde taal doe je precies het omgekeerde: laat dat stemmetje lekker meepraten. Snelheid is daar niet waar het om gaat.

Wat is het verschil tussen skimmen, scannen en echt lezen?

Skimmen is de hoofdlijn pakken, scannen is een los gegeven zoeken en lezen is de hele tekst verwerken. Drie verschillende dingen dus. Ze door elkaar husselen kost je juist de meeste tijd.

• Skimmen: titel, tussenkopjes, eerste en laatste zin van elke alinea, plus alles wat dik of schuin staat. Een rapport van 20 pagina’s doe je zo in 6 tot 8 minuten en je weet meteen of het de moeite waard is.
• Scannen: je zoekt een jaartal, een bedrag of een naam. Je ogen glijden in zigzag over de pagina en herkennen de vorm van het woord. Begrijpen hoeft hier even niet.
• Lezen: alle zinnen, op volgorde, op het tempo dat de tekst van je vraagt.

Van een stapel van tien artikelen skim ik er meestal negen weg en lees ik er eentje goed. Dat scheelt meer tijd dan welke oogtruc dan ook. Kiezen is de snelste techniek die bestaat.

Sneller lezen en meer onthouden, kan dat samen?

Ja, maar niet in dezelfde beweging. Sneller lezen levert je tijd op, en die tijd stop je vervolgens in het onthouden. Een hoofdstuk in 20 minuten lezen en er daarna 5 minuten over natrekken werkt beter dan 25 minuten aan een stuk doorploeteren.

Sluit elk hoofdstuk af met deze drie dingen:

1. Klap het boek dicht en vertel hardop in 60 seconden wat erin stond. Dat jezelf overhoren heet retrieval practice en het levert veel meer op dan een tekst voor de derde keer doorbladeren.
2. Schrijf drie zinnen op zonder terug te kijken. Kloppen ze niet? Dan weet je precies welke alinea nog een rondje verdient.
3. Hang losse feiten aan een plek in huis. Moet je namen of jaartallen stampen, dan brengt een geheugenpaleis je verder dan herhalen alleen.

Herhaal daarna na een dag, na drie dagen en na een week. Twee keer vijf minuten verspreid verslaat een half uur stampen op een avond. Elke keer weer.

Hoe kun je sneller boeken lezen?

Sneller boeken lezen lukt vooral door vaker te lezen, niet door harder te lezen. Reken maar mee: een pocket van 300 pagina’s telt ongeveer 90.000 woorden. Op 250 woorden per minuut is dat zes uur zuiver leeswerk. Meer niet.

Knip die zes uur in stukjes en het wordt ineens heel behapbaar:

• 30 minuten per dag: je boek is uit in 12 dagen.
• 45 minuten per dag: uit in 8 dagen, dus bijna vier boeken per maand.
• 2 keer 25 minuten, ochtend en avond: uit in ongeveer 7 dagen.

Leg dat boek op een vaste plek, zodat je er niet elke avond naar hoeft te zoeken. Bij non-fictie mag je gerust selectief zijn: hoofdstuk 1 en het slot serieus, de rest op jacht naar wat je nog niet wist. Bij een roman doe je dat natuurlijk niet, daar gaat het juist om die mooie zinnen.

Sneller lezen tips: welk oefenschema in vier weken?

De sneller lezen tips die blijven plakken passen in een schema van 15 minuten per dag, vier weken lang. Kort en dagelijks, dat werkt. Je traint namelijk een gewoonte en geen spier.

Bouw elke sessie zo op: 2 minuten forceren op 150 procent van je tempo, dan 10 minuten normaal met de techniek van die week, dan 3 minuten navertellen. Meet op dag 1, dag 14 en dag 28 en schrijf die drie getallen naast elkaar. Een winst van 20 tot 40 procent na vier weken is heel normaal. Blijft je begrip achter? Zak dan een stapje terug in tempo, want snelheid zonder begrip is niks meer dan bladeren.

Veelgestelde vragen over sneller lezen

Werkt het ook op een scherm?

Zeker, al ligt je tempo op een scherm vaak 5 tot 10 procent lager. Maak je kolom smaller, zet de regelafstand ruimer en de letter een tikje groter, dan is dat verschil grotendeels weg.

Verlies je begrip als je sneller leest?

Boven ongeveer 400 woorden per minuut wel, bij de meeste teksten. Tussen 250 en 350 kunnen tempo en begrip prima samen optrekken.

Hoelang duurt het voor je het merkt?

Na een week zie je de eerste winst en na vier weken zit het gewoon in je vingers. Blijf meten, want je gevoel liegt vaker dan de timer.

Pak vanavond een boek, zet een timer van vijf minuten en krabbel je startgetal op een briefje. Over vier weken meet je opnieuw en dan zie je zwart op wit wat een kwartiertje per dag doet. Wedden dat je verrast bent? Pak dat boek er vanavond bij!